Хрэстаматыя па лiтаратурным чытаннi. 4 клас. Школьная праграма (2023) В. І. Гапанёнак, «Сэр-Вит». По новой программе (Полный вариант)

Рекомендовано Научно-методическим учреждением «Национальный институт образования» Министерства образования Республики Беларусь.

Входит в УМК. 
По новой программе. 

У хрэстаматыю па літаратурным чытанні ўключаны мастацкія творы, рэкамендаваныя для пазакласнага чытання вучэбнай праграмай «Літаратурнае чытанне». Кожны твор адносіцца да пэўнага раздзела вучэбнага дапаможніка «Літаратурнае чытанне» для 4 класа ўстаноў агульнай сярэдняй адукацыі з беларускай і рускай мовамі навучання (М.В. Жуковіч, НІА, 2018).

Адрасуецца вучням.

Збор твораў для пазакласнага чытання – рэальная дапамога школьнікам, іх настаўнікам і бацькам.

Змест

Чалавек і прырода

Анaтoль Бyтэвiч

Як cacнa з бяpoзaй пacябpaвaлa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5

Змітрок Бядуля

Сняжыначкі-пушыначкі . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8

Алена Васілевіч

Геша . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9

Янка Галубовіч

Што аднаму цяжка, тое гуртам лёгка . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13

Biктap Гapдзeй

Зaлaты лicтaпaд . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15

Пятро Глебка

На пачатку лета . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16

Уладзімір Дубоўка

Восень . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17

Уладзімір Дубоўка

Хто дужэйшы . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 18

Васіль Жуковіч

У зялёным лузе . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 25

Янка Журба

Першыя сняжынкі . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 26

Клаўдзія Каліна

Красавік . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27

Клаўдзія Каліна

Стракатая сойка . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 28

Казімір Камейша

Зімовы верш . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 31

Аляксандр Капусцін

Казка старой сасны . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32

Галіна Каржанеўская

Мышка . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 34

Галіна Каржанеўская

Дзе ты, Боця? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 36

Якуб Колас

Каля рэчкі . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 39

Якуб Колас

Летам . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 40

Янка Купала

Вясна . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43

Валянцін Мыслівец

Жураўлі і Жураўка . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 45

Генадзь Пашкоў

Палессе . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 47

Генадзь Пашкоў

Раніца ў пушчы . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48

Генадзь Пашкоў

У жытнім полі . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 50

Павел Ткачоў

Тася . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 51

Іван Шамякін

Воўк . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 54

Чалавек і яго род

Эдзі Агняцвет

Слова пра маці . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 59

Лёля Багдановіч

Адзіная, як маці! . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 60

Васіль Вітка

Вавёрчына гора . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 60

Артур Вольскі

Татаў родны куток . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 77

Уладзімір Ліпскі

Я. Праўдзівы аповед пра твой i мой радавод (старонкі з кнігі) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 78

Віктар Швед

Я нарадзіўся беларусам . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 84

Васіль Шырко

З кнігі «Дзед Манюкін і ўнукі» . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 85

Васіль Шырко

Дзіўны кот (з кнігі «Дзед Манюкін і ўнукі») . . . . . . . . . . . . . . . 86

Васіль Шырко

Шчасце ( (з кнігі «Дзед Манюкін і ўнукі») . . . . . . . . . . . . . . . . . 88

Васіль Шырко

Тэлеграма ад Радзівіла (з кнігі «Дзед Манюкін і ўнукі») . . . . . . 93

Чалавек і Радзіма

Эдзі Агняцвет

Кліча вецер свежы . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 97

Анатоль Астрэйка

Родная краіна . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 98

Артур Вольскі

Славы даўняй адгалосак . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 99

Артур Вольскі

Мой скарб . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 101

Алесь Гурло

Мой край . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 102

Васіль Жуковіч

Цудоўная краіна . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 103

Васіль Жуковіч

Францішак Скарына . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 104

Уладзімір Карызна

Песня аб родным . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 105

Яўген Крупенька

Два словы . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 106

Уладзімір Мазго

Мірскі замак . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 107

Гeopгiй Мapчyк

Як Нecцepкa фpaнцyзaў пepaxiтpыў . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 108

Міхась Пазнякоў

Адказ сыну . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 111

Міхась Пазнякоў

Радзіма . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 112

Міхась Пазнякоў

У бары . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 113

Міхась Пазнякоў

Заўжды вярнуся . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 114

Алecь Пicьмянкoў

Мы – бeлapycы . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 115

Уладзімір Ягоўдзік

Няcвiжcкi пaлaц . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 115

Уладзімір Ягоўдзік

Статут Вялікага Княства . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 118

Уладзімір Ягоўдзік

Сынкoвiцкaя цapквa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 120

Чалавек, слова і кніга

Пятрусь Броўка

Родныя словы . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 125

Мікола Арочка

Цяжкое пытанне . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 126

Лёля Багдановіч

Мы дзеці мовы беларускай . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 126

Тамара Бунта

Добры дзень! . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 127

Васіль Вітка

Слова . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 129

Васіль Вітка

Шляхі-дарогі . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 130

Васіль Жуковіч

Кніга . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 133

Міхась Пазнякоў

Скарына . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 133

Анатоль Зэкаў

Дзве мовы . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 134

Пімен Панчанка

Хлебныя словы . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 136

Генадзь Пашкоў

Родная мова . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 137

Пятро Прыходзька

Твая мова . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 140

Юрась Свірка

Словы . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 140

Мікола Чарняўскі

Прыгода з Коскаю (казка) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 142

Чалавек і мастацтва

Змітрок Бядуля

Дудачка . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 147

Анатоль Дзеружынскі

Наш беларускі ручнік . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 148

Максім Танк

Казка пра МузыкЂ у (урывак) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 149

Уладзімір Карызна

Іграй, жалейка, не змаўкай… . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 153

Мікола Чарняўскі

Цымбaлы . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 174

Быць на зямлі чалавекам

Эдзі Агняцвет

Пepшae cлoвa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 179

Рыгор Барадулін

Гpaмaт нe xaпiлa! . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 180

Ядвіга Бяганская

Антося . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 182

Іван Аношкін

Ленус-хранікалюс . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 185

Эдуард Валасевіч

Арэх і Жаба (байка) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 188

Эдуард Валасевіч

Кот і Вожык (байка) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 189

Васіль Вітка

Сaмaя дapaгaя pэч y нaшым дoмe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 190

Васіль Вітка

Дoбpы знaк . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 191

Яўген Мартыновіч

Як сябры дапамаглі Пыху . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 192

Алена Масла

Цудадзейныя лекі . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 194

Уладзімір Корбан

Казёл і Муха . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 198

Анатоль Крэйдзіч

Сінічкі-міратворцы . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 200

Міхась Пазнякоў

Хітры Іванка . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 204

Міхась Пазнякоў

Цукеркі . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 205

Уладзімір Правасуд

Вузел (байка) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 209

Пятро Рунец

Аднойчы вечарам . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 210

Міхась Скрыпка

Індык (байка) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 216

Міхась Скрыпка

Апанас (байка) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 217

Міхась Скрыпка

Звяглівы Лыска (байка) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 218

Максім Танк

Конь і Леў (паводле народнай казкі) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 220

Максім Танк

Казка пра мядзведзя (скарочана) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 225

Максім Танк

Сярод лясоў наднёманскіх . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 234

Андpэй Фeдapэнкa

Пaмылкa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 237

Мiкoлa Чapняўcкi

Чapaдзeйныя пpyткi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 243

Чалавек і грамадства

Павел Місько

Добры чалавек . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 247

Кастусь Ладуцька

З Брэсцкай Тамашоўкі . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 249

Кацярына Хадасевіч-Лісавая

Вухуцік . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 251

Мікола Чарняўскі

Урок ветлівасці . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 261

Алесь Бадак

Воўк і навука . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 263

Максім Танк

Падарожжа мураша Бадзіні . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 264

Іван Шуцько

Труцень і пчолкі (казка) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 275

Чалавек на планеце Зямля

Хведар Гурыновіч

Давайце пасадзім па дрэўцу . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 279

Артур Вольскі

Боль Чарнобыля . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 281

Ніл Гілевіч

Сіняя пушча . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 282

Язэп Пyшчa

Бeлaвeжa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 284

Іван Шамякін

Чорны прамень . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 287

Мікола Янчанка

Як я расой лячыўся . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 291

Лёс чалавека на вайне

Анатоль Астрэйка

Плошча Перамогі . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 295

Аркадзь Куляшоў

Над спаленай вёскай . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 295

Янка Маўр

Завошта (урывак) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 296

Янка Маўр

Дом пры дарозе (урывак) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 299

Пімен Панчанка

Дзецi вайны . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 301

Іван Шамякін

Алёша-разведчык . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 302

Георгій Шыловіч

Была нядзеля… . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 305

Выкарыстаная літаратура . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 309

Дополнительная информация:

В издание с 2022 года внесены изменения рекомендованные Министерством образования в соответствии с учебной программой, а также получен гриф.